snelmenu
patiŽnteninformatie

Verklarende woordenlijst

aferese Verzameling van de hematopoietische (stam)cellen die zich in de bloedbaan bevinden
ALL Acute lymfatische leukemie
allogeen Van een ander
AML Acute myeloÔde leukemie
amyloÔd De naam voor een neerslag van verkeerd gevouwen eiwitten
amyloÔdose Verzamelnaam voor ziekten veroorzaakt door eiwitneerslagen in de weefsels
anemie Bloedarmoede
anemie, aplastische Bloedarmoede door onvoldoende aanmaak
anemie, Diamond Blackfan- Aangeboren vorm van bloedarmoede waarbij de aanmaak van rode bloedcellen ontbreekt
anemie, pernicieuze Vorm van bloedarmoede veroorzaakt door een tekort aan vitamine B12
antistoffen Immuunglobulinen: eiwitten die een belangrijke rol spelen in onze afweer
aplastische anemie Bloedarmoede door onvoldoende aanmaak
apoptose Gereguleerde celdood
autoloog Van zichzelf
basofielen Bepaald type witte bloedcellen
beenmerg Plaats (in de mergholten van de botten) waar het bloed wordt aangemaakt
blastencrise De fase waarin de chronische leukemie acuut is geworden. Blasten zijn onrijpe voorlopercellen. Bij acute leukemie worden de kwaadaardige cellen ook wel blasten genoemd.
carpaletunnelsyndroom Een zenuwaantasting in de pols met verschijnselen in de hand
CEL Chronische Eosinofiele Leukemie
ciclosporine Afweeronderdrukkend medicijn
citraat Stof die werkt als een specifiek bloedverdunningsmiddel
CLL Chronisch lymfatische leukemie
CML Chronisch myeloÔde leukemie
CMML Chronisch myelo-monocytenleukemie
consolidatiekuur Kuur die het bereikte resultaat van de eerste kuur bevestigt/verstevigt
cytogenetica Chromosomenonderzoek
cytostatica Medicijnen die in staat zijn kankercellen te doden tijdens hun groei of hun celdeling kunnen remmen
Diamond Blackfan-anemie Aangeboren vorm van bloedarmoede waarbij de aanmaak van rode bloedcellen ontbreekt
eosinofielen Bepaald type witte bloedcellen
eosinofilie Toename van eosinofielen
Epo Erytropoietine, het hormoon dat rode bloedcellen aanmaakt
erytrocyten Rode bloedcellen
erytromelalgie Ernstige pijn in voeten of vingers, waarbij een rood-blauwe verkleuring te zien is
ET EssentiŽle trombocytemie, ziekte met een teveel aan trombocyten (bloedplaatjes)
flowcytometrie Kleurtechniek om witte cellen (bij leukemie of lymfoom) beter te karakteriseren
flowkamer Kamer met speciale luchtbehandeling om het risico op infecties vanuit de lucht te verminderen
G-CSF Granulocyte colony-stimulating factor: het hormoon dat witte bloedcellen (granulocyten) aanmaakt
graft-versus-hostziekte Aandoening na stamceltransplantatie, waarbij cellen uit het transplantaat (de graft) een ontsteking veroorzaken bij de patiŽnt (de host). Er zijn twee vormen, een acute vorm en een chronische vorm.
granulocyten Neutrofielen: een specifiek type witte bloedcellen
hartzwakte Uit zich door kortademigheid na geringe inspanning, vocht vasthouden, nachtelijke benauwdheid
Hb Hemoglobinegehalte
hematocriet (Ht) De fractie van rode cellen ten opzichte van het plasmagedeelte van het bloed
hematologie Leer van het bloed
hematopoiese Bloedaanmaak
hemoglobine Uit vier ketens samengesteld eiwit in de rode bloedcel, verantwoordelijk voor zuurstoftransport
HES Hypereosinofiel Syndroom
Hodgkin-lymfoom Ziekte van Hodgkin, Morbus Hodgkin: speciale vorm van lymfklierkanker
HOVON Stichting Haemato-Oncologie voor Volwassenen Nederland: deze stichting heeft als doel 'de bevordering van de optimale behandeling van volwassen patiŽnten met hematologische kwaadaardige ziekten'. Dit wordt bereikt door de opzet en uitvoering van klinische studies.
huidbiopt Het nemen van een klein stukje huid voor het doen van weefselonderzoek
immuunglobulinen Antistoffen: eiwitten die een belangrijke rol spelen in onze afweer
inductiekuur De eerste kuur die antileukemiebehandeling in gang zet
intrathecaal Toediening van medicijnen via injecties in de ruimte bij het ruggenmerg
intraveneus Toediening van medicijnen via een infuus rechtstreeks in de bloedbaan
JAK2-mutatie Afwijking in eiwit dat een rol speelt bij celactivatie. Relevant bij ziekten zoals essentiŽle trombocytemie, polycytemia vera en myelofibrose.
Kahler, ziekte van Multipel myeloom: woekering van plasmacellen
kappa lichte keten Lichte keten, als onderdeel van een immuunglobuline
lambda lichte keten Lichte keten, als onderdeel van een immuunglobuline
leukaferese Techniek om met een aferesetoestel witte bloedcellen uit het bloed te verwijderen; gebeurt meestal bij patiŽnten met een acute leukemie wanneer het aantal leukemiecellen gevaarlijk hoog is.
leukemie Woekering van witte bloedcellen. Er zijn veel verschillende soorten leukemie, acute en chronische vormen, uitgaande van myeloÔde of lymfatische cellen, zoals AML, ALL, CLL en CML.
leukocyten Witte bloedcellen
leukocytopenie Leukopenie: tekort aan witte bloedcellen
leukocytose Teveel aan witte bloedcellen
leukopenie Leukocytopenie: tekort aan witte bloedcellen
lymfocyten Een specifiek type witte bloedcellen, belangrijk bij de afweer
lymfoom Woekering van lymfklierweefsel. Er zijn veel verschillende soorten lymfomen.
Maligniteit Kwaadaardige ziekte
MDS Myelodysplastisch syndroom
MGUS Monoclonal gammopathy of unknown significance: toename van een M-proteÔne, zonder dat de betekenis duidelijk is, en waarbij een maligniteit zoals non-Hodgkin-lymfoom of multipel myeloom is uitgesloten
Morbus Hodgkin Hodgkin-lymfoom, ziekte van Hodgkin: speciale vorm van lymfklierkanker
M-proteÔne ParaproteÔne: eiwitproduct van ťťn type plasmacellen. Komt meestal voor zonder dat er sprake is van een ziekte, vooral bij ouderen. Kan ook gepaard gaan met een toename of zelfs woekering van plasmacellen, zoals MGUS of multipel myeloom.
multipel myeloom Ziekte van Kahler: woekering van plasmacellen
myeloablatief Volledig vernietigend voor het beenmerg
myelofibrose Ziekte met verbindweefseling in het beenmerg
myeloproliferatie Algemene benaming voor woekering van witte cellen
myeloproliferatieve aandoeningen Groep van ziekten waaronder vallen: polycytemie, essentiŽle trombocytose en myelofibrose
neutrofielen Granulocyten: een specifiek type witte bloedcellen, belangrijk in de afweer tegen bacteriŽn. Na hoge dosis chemotherapie is het aantal neutrofielen bepalend of een patiŽnt weer naar huis mag.
NHL Non-Hodgkin-lymfoom: naam voor een grote groep van verschillende soorten lymfklierkanker
nodulair paragranuloom Variant van Hodgkin-lymfoom
non-Hodgkin-lymfoom NHL: naam voor een grote groep van verschillende soorten lymfklierkanker
non-myeloablatief Chemotherapie en bestraling die het beenmerg grotendeels intact houden
oraal Toediening van medicijnen als tabletvorm, poeder, capsule of drank via de mond
paraproteÔne M-proteÔne: eiwitproduct van ťťn type plasmacellen. Komt meestal voor zonder dat er sprake is van een ziekte, vooral bij ouderen. Kan ook gepaard gaan met een toename of zelfs woekering van plasmacellen, zoals MGUS of multipel myeloom.
pernicieuze anemie Vorm van bloedarmoede veroorzaakt door een tekort aan vitamine B12
petechiŽn Kleine puntbloedingen in de huid
plasma Vloeistof die overblijft wanneer de cellen uit het bloed zijn verwijderd
plasmaferese Techniek om via een aferesetoestel plasma uit het bloed te verwijderen
PLL Prolymfocytenleukemie: vorm van chronische lymfatische leukemie (CLL) die intensievere behandeling behoeft dan de gewone CLL; er zijn twee vormen, uitgaande van B-cellen (B-PLL) of van T-cellen (T-PLL)
polycytemia vera (PV) Ziekte met een teveel aan bloed
progressie Toename, verergering van de ziekte
prolymfoyctenleukemie (PLL) Vorm van chronische lymfatische leukemie (CLL) die intensievere behandeling behoeft dan de gewone CLL; er zijn twee vormen, uitgaande van B-cellen (B-PLL) of van T-cellen (T-PLL)
profylaxe Voorzorgsmaatregelen
pure red cell aplasia (PRCA) Selectieve ('pure') aanmaakstoornis ('aplasia') van rode cellen ('red cell')
purpura Kleine puntbloedingen
PV Polycytemia vera: ziekte met een teveel aan bloed
radioloog Medisch specialist die rŲntgenfoto's en scans (CT-scan of MRI) beoordeelt
radiotherapeut Medisch specialist verantwoordelijk voor de bestraling van patiŽnten
randomisatie Loting (bij indeling in behandelschema van studie)
recidief Terugkomst van de ziekte, nadat deze weg is geweest
reticulocyten Voorlopers van de rode cellen
relapse Recidief: terugkomst van de ziekte, nadat deze weg is geweest
remissie Afname van de ziekte
remissie, complete Volledig verdwijnen van de ziekte
remissie, partiŽle Afname van de ziekte voor meer dan 50 procent
serum Vloeistof die overblijft wanneer bloed is gestold
SjŲgren Ontstekingsziekte van de speekselklieren met als resultaat een ernstig droge mond
sikkelcelanemie Erfelijke vorm van bloedarmoede waarbij de rode bloedcellen bij zuurstofgebrek een sikkelcel aannemen, wat gepaard gaat met pijnaanvallen in de botten
stamcelaferese Techniek om met een aferesetoestel stamcellen uit het bloed te verwijderen
stamcellen Voorlopercellen die verantwoordelijk zijn voor de aanmaak van weefsel. Meestal wordt met stamcellen de groep cellen bedoeld die uitrijpen tot bloedcellen en bijvoorbeeld verzameld worden bij stamceltransplantatie.
steriliteit Onvruchtbaarheid
subcutaan Toediening van medicijnen via onderhuidse injecties
thalassemie Vorm van bloedarmoede veroorzaakt door een aanmaakstoornis in ťťn of meer hemoglobineketens
TPO Trombopoietine: hormoon dat trombocyten (bloedplaatjes) aanmaakt
trombopoietine (TPO) Hormoon dat trombocyten (bloedplaatjes) aanmaakt
trombocyten Bloedplaatjes
trombocytopenie Trombopenie: tekort aan trombocyten (bloedplaatjes)
trombopenie Trombocytopenie: tekort aan trombocyten (bloedplaatjes)