Cytostatica/biologicals: overzicht

Datum laatste herziening: 30-10-18

Aanbevolen dosismodificatie van enkele cytostatica bij gestoorde leverfunctie (% van standaarddosis)

Aanbevolen dosismodificatie van enkele cytostatica bij gestoorde nierfunctie (% van standaarddosis)

Literatuur

Verwante pagina's

Links in deze pagina

Cytostaticum/biological/blokkerBijwerkingenMaatregelen
Alemtuzumab (= Mabcampath, anti-CD52)

NB niet meer op lijst dure geneesmiddelen
Na s.c. inj. pijn en roodheid op injectieplaats (kan grote plek worden!), verdwijnt na 1-2 weken.
Na i.v. inj. rigor, koorts, hypotensie, hoofdpijn, misselijkheid. Sterke stoornis T cel immuniteit; veel CMV reactivatie; na stoppen kans op EBV reactivatie; pancytopenie, velerlei infecties.
PCP en herpesvirus profylaxe (tijdens en tot minimaal 2 maanden na behandeling; bij voorkeur op geleide CD4 getal (>200 x 106/l)). Bloedproducten bestralen!
AmsacrineBeenmergdepressie, misselijkheid, mucositis, alopecia, leverenzymen verhoogd (40%), convulsies, hoofdpijn, duizelig, neuropathie, cardiotoxisch bij hypokaliŽmie, hemorragische cystitis.Aanpassen bij leverfunctiestoornissen, cave hypokaliŽmie.
Arsenicum trioxide (ATO)Paresthesie, dyspnoe, pleurapijn. Botpijn, vermoeidheid, koorts, hypokaliŽmie, hypomagnesiŽmie, hyperglycemie, verlenging QT interval.Cave co-medicatie die ook QT verlenging geeft. ECG, glucose en elektrolytcontrole. Bij symptomen die lijken op ATRA syndroom: dexamethason 2 dd 10 mg tot klachten over zijn.
Asparaginase
PEG-Asparaginase
Allergische reacties, vooral bij herhaling, vermindering synthese stollingsfactoren (fibrinogeen, V, VIII, AT), leverfunctiestoornissen, cerebrale stoornissen (verward, depressie, coma), koorts, rillingen, pancreatitis, hyperglycemie.Bij elke toediening adrenaline voor i.v. klaarleggen; controle glucose, amylase en stolling, bij herhaalde toediening eerst proefdosis met 10 IE in 0.1 ml intracutaan. Niet combineren met imatinib (verhoogd risico trombose).
ATRA/Tretinoine (Vesanoid)ATRA syndroom, droge huid/mond, hoofdpijn en andere cerebrale verschijnselen, botpijn, transaminasenstijging, koorts, nierfunctiestoornis, stijging triglyceriden, cholesterol.Profylactisch 0.5 mg/kg prednison dag 1 t/m 15; bij ATRA syndroom 2 dd 10 mg Dexamethason tot klachten weg; controle lever-, nierfunctie, vetspectrum, stolling (PT, APTT, fibrinogeen, d-dimeer), bij bloedingsrisico tranexaminezuur 100 mg/kg/dag, als trombo's <50 of coagulopathie dan trombo >30 houden.
5-Azacitidine (Vidaza)Misselijk, braken, diarree, pancytopenie. Roodheid bij sc injectieplaatsProfylactisch Ondansetron 8 mg po vooraf aan injectie (ZN in combinatie met Movicolon
Eventueel warme pakkingen voor rode huidplekken op sc injectieplaats
Bendamustine (Levact)Beenmergsuppressie (dip pas na 2-3 weken), misselijkheid, braken., moeheid. Kans op tumorlysissyndroomOppassen met late beenmergsuppressie; kuren zo nodig uitstellen.
BleomycineKoorts 2-6 uur na injectie, anorexie, flebitis, interstitiele pneumonie (tot 10%) met longfibrose; huid/slijmvliesafwijkingen (50%) met pijn, verdikking, pigmentaties (blijvend, pas op met krab-lesies), Raynaud fenomeen, blaren op drukpunten.Hoeft NIET aangepast bij beenmergdepressie
koorts: 4-5 mg dexamethason bij injectie of NSAID per os;
longschade: cumulatief niet meer dan 400 USP-E (= mg) totaal; voorzichtig met O2 (narcose e.d.).
N.B.: minder kans op pulm. tox. als bleo s.c. gegeven wordt (zelfde dosering als i.v.).
BCNU/CarmustineBeenmergsuppressie na 3-6 weken, braken, milde leverfunctiestoornissen, nierfunctieverlies, pneumonitis. Bij cumulatieve dosis >1400 mg/m2 is er kans op (late, soms jaren later) longtoxiciteit.Tijdens injectie kan brandende pijn gevoeld worden
Bortezomib (Velcade)Moe, misselijkheid, braken, obstipatie of diarree, (blijvende) neuropathie, flu-like symptoms, beenmergdepressie.Bij neuropathie, zie algoritme voor dosisaanpassing Bortezomib
Brentuximab Vedotin (Adcetris)Belangrijkste bijwerking is neurotoxiciteit (perifere neuropathie) 
CisplatinBeenmergdepressie, misselijkheid, nefrotoxiciteit, ototoxiciteit, neurotoxiciteit, epileptische insulten, hypocalciŽmie, hypomagnesiŽmie, leverfunctiestoornissen, anafylactische reacties, salt loosing nefropathie.Goede hydratie, urineproductie >150 ml/uur, magnesium suppletie
cave: gelijktijdig gebruik van aminoglycosiden;
voorzichtig met furosemide
in glucose 5% snelle ontleding
Chloorambucil (Leukeran)Beenmergdepressie, verder weinig klachten; soms misselijkheid, braken, diarree, mondulceraties. Secundaire maligniteiten.Bloedbeeldcontrole.
Cladribine/2-ChlorodeoxyadenosineBeenmergdepressie, moeheid, erytheem, misselijkheid, hoofdpijn, 50% kans op neutropene koorts; tevens gestoorde T-celimmuniteit.PCP en herpesvirus profylaxe op geleide CD4 getal (tot >200x106/l) cave: allerg. huidreactie, met name wanneer cotrimoxazol gegeven wordt; bloedproducten bestralen!
Clofarabine (Evoltra)Beenmergdepressie, misselijkheid, haaruitval, leverfunctiestoornissen.Wordt via de nieren uitgescheiden. Vermijd nefrotoxische co-medicatie tijdens toediening (eg, vancomycine, amfotericine B) en hepatotoxische co-medicatie tijdens toediening (eg, voriconazol, ciclosporine, etc.)
Cyclofosfamide (Endoxan)
Ifosfamide (Holoxan)
Beenmergdepressie; misselijkheid; alopecia; hemorragische cystitis; bij hoge doses: cardiotoxisch en interstitiŽle longfibrose.Bij gestoorde nierfunctie dosis aanpassen;
ruime alkalische diurese; mesna (Uromitexan) toedienen ter blaasbescherming.
MESNA blaasbescherming bij hoge doses cyclofosfamide of ifosfamide: zie betreffend protocol. Anders: op tijdstip 0 uur, +4 uur en +8 uur telkens 20% van de dosis Cyclofosfamide of Ifosfamide als Mesna i.v.
Cytarabine
ARA-C (Cytosar)
Beenmergdepressie, misselijkheid, diarree, keratoconjunctivitis, exantheem, koorts, leverfunctiestoornissen, dyspnoe, longoedeem, gastro-intestinale ulceraties, necrotiserende colitis, cerebrale en cerebellaire dysfunctie, neuropathieŽnStreptococcen-profylaxe, hypromellose of evt dexamethason oogdruppels, bij buikbeeld carentie; bij voorafgaande Ara-C toxiciteit corticosteroÔden bijgeven (3 dagen 30 mg dd). Tijdens kuur pyridoxine 1 dd 250 mg dag 1 t/m 9.
Dacarbazine (DTIC; Deticene)Beenmergdepressie; griepsyndroom, alopecia, ernstige misselijkheid, braken, pijn bij injectie, leverfunctiestoornissen (incidenteel levernecrose).Sterk emetogeen! in snellopend infuus spuiten vermindert pijn bij injectie; N.B. lichtgevoelige stof (opzuigen in een niet lichtdoorlatende injectiespuit of fles afplakken).
Dasatinib (Sprycel)Beenmergdepressie; diarree (34%; ernstig: 4%), vochtretentie (20-25%, ernstig: 7%, met pleurale effusie, ascites, longoedeem en pericardiaal oedeem. Stijging transaminasen (5%-10%). Voorbijgaande hypocalciŽmie (>50%).X-thorax controle na start
Daunorubicine (Cerubidine)
Doxorubicine (Adriamycine)
Epirubicine
Idarubicine (Zavedos)
Beenmergdepressie, cardiotoxiciteit, mucositis, alopecia, tromboflebitis, misselijkheid, rode verkleuring urine, koorts, diarree, 'flare up' van vroegere radiotherapie toxiciteit.Ejectiefractie controle bij cumulatieve dosis adria (>400 mg/m2)
dosis aanpassen bij leverfunctiestoornissen.
Depocyte (depot preparaat Cytarabine voor i.t. behandeling)Aseptische meningitis.Dag 1 t/m 5 dexamethason 2 dd 4 mg p.o.
Etoposide (Vepesid; VP16-213)Beenmergdepressie, misselijkheid/braken, maag-darmstoornissen, stomatitis, perifere neuropathie, hypotensie tijdens te snelle toediening, inductie secundaire AML met 11q23 betrokkenheid.Advies mbt aanpassing dosering aan leverfunctie variabel. Wel aanpassen aan albumine-concentratie. Biologische beschikbaarheid na orale toediening is slechts 50%.
Fludarabine (Fludara)Misselijkheid, braken, moeheid, centrale en perifere CZS toxiciteit, gestoorde T-celimmuniteit, autoimmuun hemol. anemiePCP en herpesvirus profylaxe, bloedproducten bestralen.
Contra-indicatie: hemolyse
.
Gemcitabine (Gemsar)Beenmergdepressie, misselijkheid, braken, oedeem, ook pulmonaal, rash, dyspnoe na infuus (10%), incidenteel bronchospasme, hypotensie.Lever- en nierfunctie controle nodig. Niet combineren met bleomycine (longtoxiciteit!).
Hydroxyurea (Hydrea)Beenmergdepressie, huid- en slijmvliesulcera, maag-darmklachten; zelden drug fever.Slechte resorptie, bij voorkeur in meerdere doses over de dag toedienen.
Ibrutinib (Imbruvica)Moe, diarree, misselijkheid (mild)Bij leukemische beelden tijdelijke (kan wel maanden duren) stijging van circulerende leukemie- of lymfoomcellen met parallel afname klieren en miltgrootte
Idelalisib (Zydelig)Transaminitis, diarree (kan ook laat!), pneumonitisBij leukemische beelden tijdelijke (kan wel maanden duren) stijging van circulerende lymfoomcellen (als toegediend zonder rituximab). Bij stijging transaminasen en bij diarree/colitisbeeld: stoppen en hervatten in lagere dosis bij herstel. Bij de zeldzame pneumonitis: als ernstig beeld definitief gestopt houden
Imatinib-mesylate (Glivec)Beenmergdepressie, misselijkheid, krampen, artralgieŽn, huidafwijkingen, oedeem (periorbitaal en/of gegeneraliseerd), leverfunctiestoornissen, hypofosfatemieTherapie niet onderbreken bij beenmergdepressie. Bij hypothyroÔdie, dosering Thyrax met 50% verhogen, en na 2 weken zonodig verder aanpassen.
Niet combineren met Asparaginase (trombose risico).
Interferon-alfa 2b/2a
(Intron-A, Roferon, PEG-Intron/Pegasys)
Beenmergdepressie, griepachtige verschijnselen, koorts, misselijkheid, diarree, chronisch moe, leverfunctiestoornissen, cardiotoxiciteit, neurotoxiciteit, depressie met suÔcidegevaarContra-indicatie: psychiatrische voorgeschiedenis;
de bijwerkingen van PEG-Intron en Pegasys zijn identiek aan de reguliere preparaten.
Lenalidomide (Revlimid)Neutropenie, vermoeidheid, obstipatie, diarree, spierkrampen, teratogeen. In combinatie met dexamethason tromboseAntistolling toevoegen bij combinatie met dexamethason. Anticonceptie vereist (vrouwelijke patiŽnten).
Lomustine (CCNU, Lucostin, Cecenu)Beenmergdepressie, m.n. late trombocytopenie, misselijkheidfrequentie niet hoger dan 1x per 6-8 weken
Melfalan (Alkeran) Beenmergdepressie, misselijkheid, diarree, stomatitis, longfibrose, rashes.Bij bolusinjectie ijsblokjes in de mond ter vermindering ernst stomatitis;
bij gelijktijdig gebruik ciclosporine verslechtering nierfunctie.
6-Mercaptopurine (Purinethol)Beenmergdepressie, leverfunctiestoornissen, anorexie, misselijkheid; zelden: drug fever.Bij gelijktijdig gebruik van allopurinol, dosering 6-MP met 70% reduceren!
Bij voorkeur voor de nacht innemen.
Methotrexaat (Ledertrexate, MTX)Beenmergdepressie, hepatotoxiciteit, stomatitis, huidafwijkingen, nefrotoxiciteit, interstitiŽle longafwijkingen, maag/darmklachten.
Na i.t. toediening: zelden chemische arachnoiditis, leuko-encefalopathie, convulsies.
Passeert bloed-hersenbarriŤre bij hoge dosis. Bij voorkeur niet combineren met radiotherapie op de schedel. Risico op late encefalopathie.
Bij hoge dosis urine alkaliseren en goede hydratie rescue met folinezuur, evt. op geleide spiegels.
Niet bij ascites of pleuravocht ivm laat vrijkomen van MTX en cumulatief late hoge spiegels.
Bij gestoorde nierfunctie geen MTX geven!
Folinezuur rescue bij MTX: zie betreffend protocol. Anders: vanaf uiterlijk 24 uur na staken MTX beginnen met folinezuur (Rescuvolin, Leucovorine, Vorina). Totaal dosis is 10-20% van de totaal dosis MTX, en wordt precies elke 6 uur gegeven, verdeeld over 8 porties. Na 8x6 uur verder MTX spiegels controleren en evt. folinezuur continueren. Indien toch mucositis: spoelen met vloeibaar folinezuur.
Mitoxantrone (Novantrone)Beenmergdepressie, cardiotoxiciteit (vooral bij voorafgaand gebruik doxorubicine), groene urine, misselijkheid, braken; zie verder doxorubicine.Kan met geen enkel ander geneesmiddel worden gecombineerd, ook niet via venflon.
De maximale dosis is 140 mg/m2 (UpToDate)
Nilotinib (Tasigna)Beenmergdepressie (reversibel), huiduitslag, jeuk, misselijkheid, diarree of obstipatie, vermoeidheid, verlaagd fosfaat, verhoogd lipase.CYP3A4 remmers en inducers geven interactie. Grapefruitsap bij inname vermijden.
Ofatumumab (Arzerra)Allergische of hypotensieve reactie tijdens infuus. Voor het overige zie rituximab. 
Pentostatine (deoxycoformycin, Nipent)Beenmergdepressie, moe, asthenie, allergische huidreacties vooral in combinatie met cotrimoxazol, leverfunctiestoornissen, stoornissen in T-celimmuniteit.PCP en herpesvirus profylaxe op geleide CD4 getal (tot >200x106/l)
bloedproducten bestralen.
Pomalidomide (Imnovid)Teratogeen. Neutropenie, trombocytopenie. In combinatie met dexamethason ws verhoogd risico op trombose. Oppassen bij reeds bekende neuropathieAcetylsalicylzuur of fraxiparine toevoegen
Ponatinib (Iclusig)Cave cardiovasculaire trombose (arterieel en veneus, centraal en perifeer). Verhoogd risico op pancreatitisNiet bij AMI of CVA of revascularisatie in de anamnese. Goede bloeddrukcontrole, risicofactoren voor HVZ elimineren.
Procarbazine (Natulan)Beenmergdepressie, anorexie en misselijkheidAlcoholverbod (antabuseffect); niet combineren met tricyclische antidepressiva.
Rituximab (Mabthera, anti-CD20)Bij > 50% tijdens 1e infusie gedurende eerste 2 uur koorts, rigor, hypotensie, bronchospasmen. tumor lysis syndroom. angio-oedeem.Prednison, paracetamol, tavegil.
Terughoudendheid bij hoge tumorload of groot aantal (>10x109/l) circulerende maligne cellen ivm tumorlysis en anafylactoÔde reactie, of aanpassen inloopsnelheid.
ThalidomideNeurotoxiciteit, ernstige obstipatie, depressie.
In combinatie met dexamethason verhoogde kans op trombose en longembolieŽn.
Zn profylactisch laxantia. Voor de nacht innemen. In combinatie met dexamethason trombose-profylaxe (fraxiparine).
Teniposide (Vumon, VM26)Beenmergdepressie, alopecia, hypotensie bij te snelle toediening, toxiciteit tr. digestivus, anafylactoÔde reacties door Cremophor EL (oplosmiddel). 
Vinblastine (Velbe)Beenmergdepressie, alopecia, ileus/obstipatie, neurotoxiciteit.Laxeren, aanpassen bij leverfunctiestoornissen
bij gelijktijdige toediening van mitomycine kan ernstige hypotensie ontstaan.
Vincristine (Oncovin)Neurotoxiciteit vooral perifeer, ileus/obstipatie
alopecia
Laxeren, aanpassen bij leverfunctiestoornissen.

Aanbevolen dosismodificatie van enkele cytostatica bij gestoorde leverfunctie (% van standaarddosis)

Bilirubine (umol/l)

ASAT (U/l)
< 25
en
< 45
25-50
of
45-135
50-85
of
> 135
> 85
Amsacrine100100750
Cyclofosfamide100100750
Cytarabine10050%, op geleide tox. nadien ophogen50%, op geleide tox. nadien ophogen50%, op geleide tox. nadien ophogen
Daunorubicine10075500
Doxorubicine10050250
Etoposide10050-10025-500
Idarubicine10050-75500
Ifosfamide100100750
Methotrexaat10010075/100*0//100*
Procarbazine (Natulan)100No dataNo data0
Vinblastine1005000
Vincristine1005000

LET OP! Bovenstaande aanbevelingen zijn slechts handvaten bij het kiezen van de juiste dosis.

*: UpToDate adviseert geen dosis reductie, wel dient rekening gehouden te worden met eventueel ascites ('derde ruimte').

Aanbevolen dosismodificatie van enkele cytostatica bij gestoorde nierfunctie (% van standaarddosis)

Kreatinineklaring (ml/min) >5010-50<10
Bleomycine1007550
Bortezomib100100100
Carboplatin100Aanpassen volgens formule van Calvert
Totale dosis (mg) = (Target AUC) x (GFR+25)
Cisplatin1000-50 (of Carboplatin)
Cyclofosfamide10010075
Cytarabine1005025-50
Daunorubicine10050-10050
Doxorubicine10050-10050
Etoposide (VP-16)1007550
Fludarabine1007550
Hyroxyurea1005020
Ifosfamide10010075
Lomustine (CCNU)100750-50
Melfalan10075-10050
Methotrexaat10050% en op geleide spiegels0
Vinblastine100100100
Vincristine100100100

LET OP! Bovenstaande aanbevelingen zijn slechts handvaten bij het kiezen van de juiste dosis.

Literatuur


VERWANTE PAGINA'S:
- Prestatietabel add-on geneesmiddelen 2017


LINKS IN DEZE PAGINA:
- http://www.bccancer.bc.ca/health-professionals/pro[...]
- http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9624235
- http://www.uptodate.com/contents/chemotherapy-hepa[...]
- http://www.uptodate.com/contents/chemotherapy-rela[...]
- https://kdpnet.kdp.louisville.edu/drugbook/adult/

Printerversie PrinterversieMail deze pagina Mail deze pagina


© UMCG  |   Disclaimer